Als migranten niet (meer) in een EU-lidstaat of de EU mogen blijven, moeten ze terug naar hun land van herkomst. Als het kan vertrekt een migrant zelfstandig en vrijwillig.
Organisaties zoals de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) van het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) bieden migranten steun bij het terugkeren naar hun land van herkomst. Alleen als het niet anders kan gebeurt vertrek gedwongen, waarbij ook gebruik gemaakt kan worden van vreemdelingenbewaring.
De terugkeer van migranten zonder recht op een verblijfsvergunning is een essentieel onderdeel van het EU-migratiebeleid, zoals afgesproken in het Europese asiel- en migratiepact. Door migranten zonder verblijfsrecht snel terug te laten keren, wil de EU ook irreguliere migranten ontmoedigen om de lange en gevaarlijke reis naar Europa te ondernemen.