Onderzoek: ‘Statelessness in the European Union, Norway, Georgia, and Serbia’

Hoe gaan EU-lidstaten en waarnemende landen van het EMN om met mensen die staatloos zijn? Welk beleid voeren landen om staatloosheid terug te dringen en te voorkomen? Dit EMN-onderzoek brengt het beleid en de praktijk in kaart en maakt deel uit van de periodiek terugkerende publicatiereeks van het EMN Platform on Statelessness.

Onderzoeksperiode – T/m 31 oktober 2025
Deelnemende EU-lidstaten – Oostenrijk (AT), België (BE), Bulgarije (BG), Cyprus (CY), Tsjechië (CZ), Duitsland (DE), Estland (EE), Griekenland (EL), Spanje (ES), Finland (FI), Frankrijk (FR), Kroatië (HR), Hongarije (HU), Ierland (IE), Italië (IT), Litouwen (LT), Luxemburg (LU), Letland (LV), Malta (MT), Nederland (NL),  Polen (PL), Portugal (PT), Zweden (SE), Slovenië (SI), Slowakije (SK) 
Deelnemende waarnemende landen van het EMN - Noorwegen (NO); Georgië (GE), Servië (RS)

Aanleiding en reikwijdte

• Iemand die staatloos is, wordt door geen enkele staat op grond van diens wetgeving als onderdaan beschouwd. Een juridische situatie die de toegang tot onder andere gezondheidszorg, onderwijs en werk beperkt. Hierdoor is ook de kans op marginalisatie en discriminatie groot.
• Volgens het rapport ‘Mid-Year Trends 2025’ van de Hoge Commissaris voor Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) zijn wereldwijd ongeveer 4,4 miljoen mensen staatloos.
• Ook binnen de Europese Unie (EU) is staatloosheid een belangrijke kwestie. Eind 2024 schatte de UNHCR dat ongeveer 340.000 mensen in de EU staatloos waren of een onbekende nationaliteit hadden.
• Tegelijkertijd blijkt (zie de EMN inform ‘Measuring progress to address statelessness in the EU and Georgia’, 2021) dat het ontbreken van een uniforme registratiemethode een nauwkeurige vaststelling van het aantal staatlozen in de EU moeilijk maakt. Lidstaten baseren hun cijfers op verschillende registratiesystemen en gegevensbronnen.
• Om kennis over dit onderwerp te delen, kreeg het EMN in 2015 van de Justice and Home Affairs Council van de EU de opdracht om een platform op te zetten. Op dit platform kunnen landen kennis delen over staatloosheid en informatie met elkaar uitwisselen. Sindsdien publiceert het EMN regelmatig overzichtsrapporten.
• Dit onderzoek bouwt voort op de eerdere publicaties van het EMN Platform on Statelessness, die in 2016, 2020 en 2023 zijn verschenen.
• Het bevat nieuwe en bijgewerkte informatie over staatloosheid in EU-lidstaten en waarnemende landen van het EMN en biedt een overzicht van recente ontwikkelingen en beleid op het gebied van staatloosheid (t/m 31 oktober 2025).

Publicaties EMN

• EMN inform, ‘Statelessness in the European Union, Norway, Georgia, and Serbia’, mei 2026

Publicaties EMN Nederland

• Verwacht september 2026: two-pager EMN Nederland, met een analyse van de onderzoeksresultaten vanuit Nederlands perspectief