Snel beginnen met integratie: veel Europese landen streven ernaar, de aanpak verschilt

In veel landen kunnen asielzoekers die in nog afwachting zijn van een besluit al beginnen met het leren van de taal. In Bulgarije en Kroatië mogen mensen 3 maanden na hun aanvraag beginnen met werken, in Italië na 60 dagen. De manieren waarop Europese landen asielzoekers tijdens hun procedure alvast laten beginnen met integreren, verschillen in vorm en intensiteit. Net als in Nederland moeten mensen die internationale bescherming (asiel) aanvragen in veel andere Europese landen vaak geruime tijd wachten op een besluit. Of en hoe ze in deze periode al kunnen beginnen met integreren verschilt sterk per land. 

> Lees het volledige EMN-onderzoek (vergelijking tussen 25 landen*) en de two-pager van EMN Nederland (vergelijking onderzoeksresultaten vanuit Nederlands perspectief

Dat blijkt uit vergelijkend onderzoek van het European Migration Network (EMN) naar maatregelen die EU-lidstaten en waarnemende landen van het EMN nemen om integratie tijdens de asielprocedure te stimuleren.

Alvast de taal leren

Taalonderwijs is vaak een belangrijke pijler. In Nederland kunnen asielzoekers via het COA basislessen Nederlands volgen. Veel andere landen bieden dit ook aan. Zo zijn in Oostenrijk taallessen gratis online te volgen en combineert Polen fysieke lessen in opvanglocaties met online onderwijs. Luxemburg geeft intensieve taalintegratiecursussen in combinatie met workshops over bijvoorbeeld digitale vaardigheden, zelfstandigheid en de Luxemburgse samenleving. Het volgen van taallessen is in Nederland en de meeste andere landen vrijwillig. Alleen in Spanje is het verplicht.

Wachttijden verschillen

Vroegtijdige integratie betekent in veel landen ook snel aan het werk kunnen of alvast beginnen je op een baan te oriënteren. Vaak combineren landen vroegtijdige toegang tot de arbeidsmarkt met beroepsoriëntatie, vaardigheidstrainingen, individuele begeleiding en samenwerking met werkgevers en maatschappelijke organisaties.

Hoe lang iemand moet wachten om te mogen werken, verschilt per land. In Italië kunnen mensen 60 dagen na hun aanvraag aan het werk, in Bulgarije en Kroatië na 3 maanden. Om mensen zo snel mogelijk werkervaring te laten opdoen en hen te helpen economisch zelfstandig te worden, bieden die 2 landen ook gesubsidieerd werk aan en vergoeden ze beroepsopleidingen. In Nederland onderzoekt het kabinet momenteel of ze de wachttijd om te mogen werken kunnen verkorten van 6 naar 3 maanden.
Nederland vraagt asielzoekers van wie de aanvraag een grote kans van slagen heeft naar werkervaring en opleiding. Wanneer mogelijk krijgt iemand op basis daarvan een opvangplek in een regio waar hij of zij een grote(re) kans heeft om werk te vinden. Veel COA-opvanglocaties hebben daarnaast zogenaamde Meedoenbalies, waar asielzoekers in contact kunnen komen met mogelijkheden voor vrijwilligerswerk en andere maatschappelijke activiteiten.

Doorlopend traject

Als een aanvrager een asielstatus heeft, begint in elk land het verplichte inburgeringsprogramma. Sommige landen streven naar een doorlopend integratietraject. Het aanbod in de opvangfase en het latere inburgeringsprogramma sluiten dan inhoudelijk op elkaar aan of volgen elkaar op. In Duitsland, Spanje en Frankrijk zijn beide programma’s zelfs formeel en direct aan elkaar gekoppeld. Zo kan iemand in Frankrijk de taalvaardigheden die hij of zij tijdens de asielprocedure heeft opgedaan bijvoorbeeld meenemen bij de start van het reguliere integratietraject.

*Deelnemende landen: Oostenrijk (AT), België (BE), Bulgarije (BG), Cyprus (CZ), Tsjechië (CZ), Duitsland (DE), Estland (EE), Griekenland (EL), Spanje (ES), Finland (FI), Frankrijk (FR), Kroatië (HR), Hongarije (HU), Ierland (IE), Italië (IT), Litouwen (LT), Luxemburg (LU), Letland (LV), Nederland (NL), Polen (PL), Zweden (SE), Slovenië (SI), Slowakije (SK); Servië (RS), Oekraïne (UA).