Taalbarrière grootste uitdaging voor minderjarige migranten in het onderwijs

Taalbarrières, verschillen in onderwijssystemen en een tekort aan gekwalificeerde leerkrachten om meertalig les te geven zijn een uitdaging in het onderwijs aan minderjarige migranten. Bijna alle EU-lidstaten hebben maatregelen om hen te helpen.

> Lees het volledige EMN-onderzoek (vergelijking tussen 26 landen*) en de two-pager van EMN Nederland (vergelijking onderzoeksresultaten vanuit Nederlands perspectief)

Volgens veel Europese landen vormt de taalbarrière de grootste uitdaging voor minderjarige migranten in het onderwijs (BE, EE, FI, HR, HU, IE, LT, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SK; RS). Leerlingen hebben vaak moeite om lessen te volgen, lesmateriaal te begrijpen en met leraren en klasgenoten te communiceren. Daarnaast wijst onder andere Nederland op de vaak grote verschillen met het onderwijssysteem van het land van herkomst van de leerlingen. In 10 landen, waaronder Nederland, speelt bovendien een tekort aan leraren die zijn opgeleid om les te geven aan nieuwkomers (BG, EE, FI, FR, LT, LV, NL, SE, SI, SK).

Schakelklassen en extra ondersteuning in Nederland

Nederland ondersteunt minderjarige migranten bij het leren van de taal (net als AT, BE, BG, CY, CZ, EE, ES, FI, FR, EL, HR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, PL, PT, SE, SI, SK). In Nederland krijgen leerlingen in overgangsklassen Nederlandse les ter voorbereiding op het reguliere of speciale onderwijs. Minderjarige migranten in de basisschoolleeftijd kunnen starten in nieuwkomers- of taalklassen. Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs zijn er internationale schakelklassen. Kinderen mogen in Nederland ook rechtstreeks instromen, maar dat vraagt wel extra begeleiding van de leraren. Verder zijn scholen in Nederland verplicht om voor alle leerlingen, dus ook kinderen met een migratieachtergrond, onderzoek te doen naar de mogelijke behoefte aan extra onderwijsondersteuning.

Nederland heeft daarnaast:
speciale opleidingen voor leerkrachten (net als BG, CY, EE, EL, ES, FI, FR, IE, IT, LU, LV, MT, PL, PT, SI, SK; RS);
speciale onderwijsmaterialen (net als BE, CY, CZ, EE, ES, FI, FR, HR, IE, LT, LU, LV, PT, SI, SK; RS);
maatregelen om de interculturele en psychosociale competenties van leerkrachten te verbeteren (net als BE, CZ, EE, ES, FR, HU, LT, LV, PL, SK; RS).

Van tolkdienst tot lerarennetwerken: maatregelen in andere EU-lidstaten

Naast Nederland hebben 9 andere landen (BE, EE, EL, ES, IT, LT, LU, PL, SE) vergelijkbare schakelklassen voor minderjarige migranten. Maar er zijn ook andere vormen van ondersteuning:

• In Tsjechië zijn tolk- en vertaaldiensten beschikbaar.
• Zweden biedt lessen aan in de moedertaal van de leerling.
• Slovenië lanceert binnenkort een programma dat inclusie van kinderen stimuleert door het professioneel trainen van leraren, het bevorderen van interculturele competenties en het creëren van een inclusieve leeromgeving.
• Cyprus, Frankrijk en Griekenland hebben netwerken opgezet zodat leerkrachten die lesgeven aan minderjarige migranten hun ervaringen kunnen uitwisselen.
• Finland, Luxemburg en Spanje monitoren het niveau van de prestaties van minderjarige migranten in vergelijking tot andere kinderen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

Maatregelen tegen discriminatie in een aantal lidstaten

Veel EU-lidstaten hebben specifieke programma’s om discriminatie en segregatie van minderjarige migranten te voorkomen. Negen landen (BE, CY, ES, FI, FR, IE, LT, LV, SE, SK) proberen dit met juridische kaders tegen te gaan. Een aantal andere lidstaten (CZ, HR, LU, LV, MT, PL, PT, SE, SK) zet vooral in op het verbeteren van de taalvaardigheid om discriminatie tegen te gaan en integratie te bevorderen. In Nederland is er de Alliantie voor Gelijke Kansen, die gelijke kansen in het onderwijs wil bevorderen. Deze heeft geen specifieke focus op minderjarige migranten.

*Deelnemende landen: Oostenrijk (AT), België (BE), Bulgarije (BG), Cyprus (CY), Tsjechië (CZ), Estland (EE), Griekenland (EL), Spanje (ES), Finland (FI), Frankrijk (FR), Croatia (HR), Hongarije (HU), Ierland (IE), Italië (IT), Litouwen (LT), Luxemburg (LU), Letland (LV), Malta (MT), Nederland (NL), Polen (PL), Portugal (PT), Zweden (SE), Slovenië (SI), Slowakije (SK); Servië (RS), Oekraïne (UA)