Het aanvragen van een verblijfsvergunning gaat vaak digitaal, hoe houden landen dit toegankelijk?

EU-lidstaten gebruiken vaak digitale diensten voor het aanvragen van verblijfsvergunningen. Nieuw EMN-onderzoek brengt in kaart hoe toegankelijk deze diensten zijn voor mensen met een beperking of andere digitaal kwetsbare aanvragers.

> Lees het volledige EMN-onderzoek (vergelijking tussen 25 landen*) en de two-pager van EMN Nederland (vergelijking onderzoeksresultaten vanuit Nederlands perspectief)

In Nederland en 13 andere EU-lidstaten (CY, CZ, EE, ES, FI, FR, HR, IE, LT, LU, LV, PL, SK) zijn aanvraagprocedures voor reguliere verblijfsvergunningen gedeeltelijk gedigitaliseerd. Het indienen van de aanvraag, het uploaden van documenten en de communicatie gebeuren meestal online. Alleen in Nederland, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Luxemburg, Zweden en Finland zijn daarnaast ook de volledig niet-digitale kanalen beschikbaar gebleven. Landen behandelen digitale aanvragen meestal hetzelfde als niet-digitale. Alleen in Estland, Finland, Ierland, Slowakije en Zweden is er een verschil in behandeling, bijvoorbeeld door lagere aanvraagkosten of snellere verwerkingstijd.

Toegankelijkheid voor mensen met een beperking

Het is in de EU wettelijk verplicht om websites van publieke dienstverleners toegankelijk te maken. Dat geldt ook voor migratieautoriteiten. Websites, apps, elektronische documenten en andere digitale diensten moeten voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk zijn. Ook voor mensen die bijvoorbeeld niet of minder goed kunnen zien of horen, niet of slecht kunnen lezen of geen of weinig toegang hebben tot internet.

In Nederland en 9 andere landen (CY, EE, EL, ES, FI, FR, IE, LU, SE) kunnen mensen digitaal om ondersteuning vragen. In Nederland, Estland, Ierland en Zweden kan dit ook persoonlijk, bijvoorbeeld tijdens afspraken. In Tsjechië, Duitsland, Kroatië, Letland en Polen kun je niet digitaal, maar wel persoonlijk ondersteuning aanvragen. Estland, Duitsland, Ierland, Nederland en Zweden hebben daarnaast een telefonische hulplijn. Spanje biedt geen mogelijkheid om persoonlijk ondersteuning aan te vragen, maar heeft naast de digitale weg ook een telefonische hulplijn.

Bij een IND-loket kunnen mensen in Nederland ondersteuning krijgen, zoals hulp bij het invullen van aanvraagformulieren of een gebarentolk. Kroatië, Litouwen en Oekraïne doen in uitzonderlijke gevallen huisbezoeken. Anders dan in Nederland kan in België, Finland, Ierland en Zweden ook een vertegenwoordiger van de aanvrager speciale behoeften aangeven. Alleen in Zweden kan iemand met een volmacht dat ook online doen. 

Inclusiviteit en websites

Een verblijfsvergunning aanvragen moet ook mogelijk zijn voor mensen met beperkte internettoegang of lage digitale geletterdheid. Ook moet de website goed werken met alle zoekmachines en internetbrowsers, en op alle apparaten (zoals op een mobiel of een laptop). Nederland en 15 andere landen (BE, CY, CZ, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, LU, LV, PL, SE; NO) houden daar rekening mee. Vaak doordat de aanvraag, net als in Nederland, niet alleen digitaal maar ook deels of geheel persoonlijk kan. 

Meerdere landen hebben hun digitale diensten daarnaast toegankelijker gemaakt door hun websites te verbeteren. Bijvoorbeeld met een versimpeld navigatiescherm, heldere taal en mobiele versies. In Nederland voldoet de huidige IND-website gedeeltelijk aan de vereisten van het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. De website heeft een B-label voor toegankelijkheid.

*Deelnemende landen: Oostenrijk (AT), België (BE), Bulgarije (BG), Cyprus (CY), Tsjechië (CZ), Duitsland (DE), Estland (EE), Spanje (ES), Finland (FI), Frankrijk (FR), Griekenland (EL) Kroatië (HR), Hongarije (HU), Ierland (IE), Italië (IT), Litouwen (LT), Luxembourg (LU), Letland (LV), Nederland (NL), Polen (PL), Zweden (SE), Slovenië (SI), Slowakije (SK); Noorwegen (NO), Oekraïne (UA)