EU-lidstaten pakken taalonderwijs voor volwassen statushouders verschillend aan, vooral koppeling met werk is succes

Bijna alle EU-lidstaten bieden ondersteuning aan volwassen statushouders bij taal en lezen, maar de aanpak verschilt sterk per land. Vooral het combineren van taalonderwijs met werk en het bieden van digitale tools en praktijklessen blijkt effectief.

> Lees het volledige EMN-onderzoek (vergelijking tussen 24 landen*) en de two-pager van EMN Nederland (vergelijking onderzoeksresultaten vanuit Nederlands perspectief)

Statushouders krijgen in bijna alle landen hulp bij het leren lezen en het leren van de taal (AT, BE, BG, CY, CZ, DE, EE, EL, ES, FI, FR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, NL, PL, SE, SI, SK; RS). Dat kan via taallessen van de overheid (CY, ES, IE, IT, LU, SI; RS), binnen een integratieprogramma (AT, BE, BG, CY, CZ, DE, EE, EL, ES, FI, FR, LT, LU, LV, NL, PL, SE, SK) of als onderdeel van begeleiding naar werk (BG, CY, DE, EE, EL, ES, FR, IE, LT, PL, SE). Ook vrijwilligers organiseren soms taallessen.

Servië biedt bijvoorbeeld gratis taallessen in het eerste jaar na een positieve beslissing op een asielaanvraag. Zweden heeft onder andere combinatieprogramma's, waarbij statushouders Zweeds leren terwijl ze hoger beroepsonderwijs volgen. Nederland onderscheidt zich door als enige land drie verschillende leerroutes aan te bieden voor het leren van de taal tijdens de inburgering.

Taalonderwijs koppelen aan werk succesvol

Volgens Nederland en 13 andere landen werkt het goed om taal- en leesondersteuning aan werk te koppelen (AT, BE, CY, DE, EL, ES, FI, FR, NL, IE, IT, SE). Dit kan bijvoorbeeld via leerwerktrajecten, projecten met werkgevers of trainingen in speciale sectoren, zoals de bouw of de zorg. Nederland benadrukt daarnaast dat deelname aan activiteiten in het opvangcentrum en het doen van (vrijwilligers)werk tijdens de opvangperiode helpt bij een succesvolle inburgering.

Andere landen noemen digitale hulpmiddelen en taallessen voor dagelijkse situaties effectief. Zo gebruiken 7 landen (AT, DE, EE, FR, IE, LU, LV) digitale tools om taalonderwijs buiten de klas te ondersteunen, zoals de Franse app Bonjourbonjour en het Ierse platform KELS.ie. Vijf landen (BE/Wallonië, Brussel-Hoofdstad Regio, CZ, EE, IE, LT) bieden praktijkgerichte taallessen aan, gericht op situaties als winkelen, reizen met het openbaar vervoer, vrijetijdsbesteding en het dagelijks leven, zoals ouderschap.

Flexibele lestijden, kinderopvang en zelfstudie

Extra steunmaatregelen zijn er in meer dan de helft van de landen, waaronder Nederland (AT, BE, BG, CZ, DE, EL, FI, FR, IE, IT, LT, LU, LV, NL, SE; RS). Deze moeten deelname aan programma’s voor taal- en leesondersteuning voor zoveel mogelijk statushouders mogelijk maken. Nederland biedt:

• flexibele lestijden of de mogelijkheid om deeltijd te studeren (net als AT, BE, DE, EE, EL, FI, FR, LT, LV, SE (ouderschapsverlof), SI);
• kinderopvang (net als AT, BE/Duitstalig, CZ, DE, EL, ES, FI, FR, IE, LT, LU, LV, MT, SE);
• online of hybride cursussen, onder andere via zelfstudiemodules (net als AT, CZ, DE, EE, IE, LT, LU, LV, SE; RS).

Nederlandse gemeentes zijn daarnaast verplicht om statushouders de eerste 6 maanden van hun inburgering financieel te ontzorgen. Vaste lasten zoals huur, zorgverzekering en gas/water/licht houdt de gemeente daarom in op de uitkering. 

Buiten Nederland hebben EU-lidstaten en waarnemende landen van het EMN ook andere extra voorzieningen voor het taalonderwijs, waaronder: 

• handige cursuslocaties, zoals op school of in een opvangcentrum (AT, BE/Vlaanderen, Brussel-Hoofdstad, EE, IE, LT, SE);
• individuele ondersteuning, zoals financiering, een begeleider of team van specialisten of individuele lessen (AT, BE, IT, LV, SE/project van de stad Uppsala; RS);
• dekking van vervoerskosten (BE/Waals Gewest, BG, DE, ES, IE);
• speciale cursussen voor vrouwen of moeders met kinderen (DE, ES, FI, FR/door lokale ngo's, SE).

*Deelnemende landen: Oostenrijk (AT), België (BE), Bulgarije (BG), Cyprus (CY), Tsjechië (CZ), Duitsland (DE), Estland (EE), Griekenland (EL), Finland (FI), Frankrijk (FR), Hongarije (HU), Ierland (IE), Italië (IT), Litouwen (LT), Luxemburg (LU), Letland (LV), Malta (MT), Nederland (NL), Polen (PL), Zweden (SE), Slowakije (SK), Slovenië (SI), Spanje (ES); Servië (RS)